Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej Autor : Martens kategoria: Zabytki







Zamek książąt Sułkowskich należy do najstarszych i największych zabytków miasta Bielska-Białej. Zlokalizowany jest w części wschodniej Starego Miasta przy głównej drodze przebiegającej przez miasto.



Wysokość : 325.00 m n.p.m.

Zamek Sułkowskich pozostał zbudowany w wieku XIV. Pomysłodawcą pojawienia się zamku był cieszyński książę Przemysław I Noszak. Przez kolejne stulecia pełnił rolę siedziby cieszyńskich Piastów. Jest to charakterystyczny miejski zamek, od początku dołączony do systemu fortyfikacji Bielska i będący jednocześnie najistotniejszym elementem jego obwarowań. Pełnił również rolę śląskiej granicznej warowni, pilnując granicy dzielnicowej i państwowej na Białej.

Końcem XVI wieku zamek zaczęto modyfikować w rezydencję szlachecką. Od 1572 roku zamek stanowi administracyjno-gospodarcze centrum bielskiego państwa (od 1752 r. Księstwo Bielskie) a także siedzibę jego właścicieli. Duża ilość przebudów mocno zmieniły i zatarły dawny styl na obiekcie. W okresie 1855-1864 miała miejsce ostatnia przebudowa (wykonano między innymi eklektyczna fasada zwrócona ku pl. Bolesława Chrobrego). Od 1945 roku na zamku mieści się siedziba Muzeum w Bielsku-Białej ,do tej pory zamek stanowił własność rodziny Sułkowskich.

W muzeum można oglądać XIX-wieczną schodową klatkę, wystawę sztuki europejskiej i polskiej od XIV do XVII wieku, salę militariów i sztuki myśliwskiej, muzyczny salon, biedermeierowski salon, galerię malarstwa europejskiego i polskiego od XIX do XX wieku, galerię sztuki współczesnej obszaru, wystawę przedstawiającą historię zamku, Bielska, Białej i okolic, etnograficzną wystawę, wystawę grafiki przełomu XIX i XX wieku, wystawę portretowego malarstwa od 1800 roku do lat trzydziestych XX wieku, wnętrza z prezentacją pamiątek po rodzinie Sułkowskich i salę z rycerzem - lapidarium.

Historia zamku

Jak mówi legenda w miejscu dzisiejszego zamku w Bielsku-Białej znajdował się gródek rozbójników napadających na podróżnych kupców. Opolski książę Kazimierz rozprawił się ze zbójcami i przejął gród. W jego miejscu wybudował zameczek myśliwski. Jak czas pokazał pozostał on przekształcony do odmiany dosyć dużego zamku. Przy zamku rozwinęło się miasto Bielsko.

Z XIV wieku pochodzą najstarsze rejony zamku. Następne wieki przyniosły stopniową rozbudowę i transformacje. Bieżący wygląd konstrukcji wywodzi się z okresów ostatniej przebudowy z drugiej połowy XIX wieku. Zatarła ona w całości dawne właściwości stylowe obiektu. W okresie 1899-1973, w miejscu widocznego aktualnie od wschodniej strony muru oporowego zbudowanego z cegły, miał okazję stać ciąg tak zwanych Bazarów Zamkowych tworzących interesującą architektoniczną podbudowę dla bryły zamku. Bazary zostały wyburzone w związku z poszerzaniem ulicy Zamkowej.

Przez ponad dwa wieki zamek służył jako jedna z siedzib panujących nad Księstwem Cieszyńskim Piastów. Od 1572 roku został centrum administracyjno-gospodarczym samodzielnego bielskiego państwa stanowego, jakim rządzili przedstawiciele rodzin szlacheckich Promnitzów, Schaffgotschów, Sunneghów, Solmsów i Haugwitzów. Od roku 1752 było ono podniesione do rangi księstwa i przeszło pod rządy rodziny Sułkowskich. Księstwo bielskie istniało do 1849 rok. Wtedy to w czasie wprowadzania w Austrii nowego administracyjnego podziału, usunięto stare feudalne struktury. Tereny Księstwa Bielskiego znalazły się w składzie bielskiego powiatowego starostwa. Sam zamek a także rozległe dobra w mieście były w posiadaniu Sułkowskich do roku 1945. Po II wojnie światowej zamek przejęty pozostał przez Państwo Polskie i pełnił rolę siedziby wielu kulturalnych instytucji. Od roku 1983 jedynym jego użytkownikiem jest państwowe Muzeum w Bielsku-Białej. Najodleglejszy opis zamku znajdujący się w urbarzu bielskiego państwa z roku 1571:

"Po pierwsze jest zamek w mieście Bielsku znajdujący się, porządnie wymurowany, w nim 15 pokojów jak również izb, również 22 dbale utrzymane sklepione pomieszczenia, obszerne i niewielkie, wraz z nowo wzniesionym murowanym budynkiem słodowni i browaru, który poza obrębem zamku, ale w pobliżu jest ulokowany, oprócz tego przynależne stajnie, ogromny spichlerz, pralnia jak również izby do kąpieli, w pobliżu jakich woda płynie. Następnie przy tym zamku znajduje się sad ogromny z urodzajnymi owocowymi drzewami, w nim też wszelkie zioła gdy wystąpi taka potrzeba mogą być uprawiane, w pobliżu również łąka, i jest również przy nich nowy chmielowy ogród, w nim mniej więcej poczwórnego małdra chmielu rok w rok może rosnąć. Są również w dwóch miejscach dobre stawy należące do zamku, gdzie wody nie zbraknie, w jakich ryby w zimowym sezonie trzymać można".